Композицияға бастар жол

Ілияс Әубәкіровтің үйіндегі музыка мен 1947 жылғы жеңістен — домбыра, консерватория және отыз екі жылдық редакторлық әрі кафедралық еңбек арқылы — шәкірттер жалғастырған шеберлікке дейін.

Ілияс Әубәкіровтің үйінде Кенжебек Күмісбеков әндер мен күйлерді тыңдады. Одан кейін әншілік арман, 1947 жылғы жеңіс, домбыра, оркестр және композицияны үйренген жылдар келді. Үйдегі музыка кәсіпке бастар жолдың басы болды.

Сырқат әншілік жолды жапты, бірақ музыкалық білімді тоқтатпады. Оқудан кейін отыз екі жылдық еңбек басталды: филармония мен Мәдениет министрлігіндегі редакторлық, халық аспаптары кафедрасы, атақтар мен шәкірттер. Төрт хикая бұл жолды үйде қалыптасқан естуден кейінгілерге өткен шеберлікке дейін жеткізеді; қысқа куәлік 1990 жылғы бір тамыз кешін сақтайды.

Костюм мен галстук киген ер адамның отбасылық портреті

01

Үйдегі дауыстан композицияға

1947 жылы Күмісбеков халық таланттарының Бүкілқазақстандық олимпиадасында жеңді. Екі жылдан кейін консерваторияның вокал бөліміне түсті, алайда сырқат әншілік жолын жапты. Музыкалық жол жалғасты.

Домбыра оны Құрманғазы атындағы оркестрге, алғашқы романс Мұқан Төлебаевтың кеңесіне алып келді; содан кейін Евгений Брусиловскийден білім алған жылдар басталды. Дауыс, домбыра, оркестр және алғашқы романс Күмісбековті осылай композицияға жеткізді — Оқу жылдары.

02

Отыз екі жылдық еңбек

Оқу 1965 жылы аяқталып, өмірінің соңына дейін жалғасқан еңбек басталды. Күмісбеков Қазақ мемлекеттік филармониясының музыка редакторы, кейін Мәдениет министрлігінің репертуарлық-редакциялық алқасының аға редакторы болды — қай партитураның бағдарламаға еніп, залдың нені еститініне жауапты адам. 1972 жылдан халық аспаптары кафедрасында оркестрлік дирижёрлеуден сабақ берді. Қазақ КСР халық әртісі, еңбек сіңірген өнер қайраткері, Мемлекеттік сыйлық лауреаты, профессор: композитор, редактор және ұстаз бір адамның бойында тоғысты — Кемелдік жылдары.

03

Ноталық жазу және тірі дәстүр

Қаршыға Ахмедияров Күмісбековтің ноталық жазуға қарсы болғандарға далаға барып, сонда киіз үй тігуді ұсынғанын еске алды. Бұл сөздің астарында тірі музыканы ноталық жазусыз қалай сақтап, әрі қарай жеткізуге болады деген қарапайым сұрақ тұрды. Ахмедияров әңгімесінде ол дәстүрді жеткізуді қорғаған уәжге айналды — Ноталық жазу мен киіз үй.

Басқа бір эпизодта екі аға композитор — Сыдық Мұхамеджанов пен Күмісбеков — жас авторларға жаңа ән ұлттық сипатын жоғалтпауы керек деп талап қойды. Ноталық жазу мен жаңа музыкаға деген талап дәстүрді жалғастыру еңбегінің екі қыры болды.

04

Шеберлік шәкірттерде жалғасады

Ықылас Нұрғалиев Күмісбековті аспаптану пәнінің ұстазы деп атады. Еркін Нұрымбетов 1992 жылы оқуға түскенін еске алып, оның есімін аспаптану және аспаптаумен байланыстырды. Екі пән мен ұстаздың есімі шәкірт жадында қалды — Аспаптау сыныбы.

Ұстаздық композитор жолын шәкірттер кәсібінде жалғастырды. Аспаптау мен аспаптану ұстаз есімімен бірге әрі қарай өтті.

Композицияға бастар жол осылай аяқталады: тек өз партитураларымен емес, басқа музыканттардың еңбегінде жалғасқан шеберлікпен.

05

Оқжетпестегі кейінгі куәлік

1990 жылғы тамыздың бір кешінде Күмісбеков Бурабайдағы серуенде әңгімелесушілер арасында болды. Қалкен Мәкенбаев композитордың әншілер мен күйшілер туралы айтқанын есте сақтады. Сол кеш пен әңгіменің тарихы — Оқжетпестегі тамыз кеші.

Оқу залында жалғастыру