Шығармалар тағдыры

Шығармалар өзге қолдар, аспаптар және ондаған жылдар арқылы өтеді; жанында Ноктюрннің дәл талдауы мен 1979 жылғы театр альбомы тұр.

Шығарма тек жазылған жылында ғана өмір сүрмейді. Партитура басқа музыкантқа табысталады; домбыра күйі оркестрлік поэмаға айналады; виолончель орнын қобыз бен гобойға береді; жазылған пьеса биге еніп, қырық жылдан кейін сахнаға оралады. Хикаялар Күмісбеков музыкасын осылай қозғалыста көрсетеді.

Қолында нота парағы бар отырған ер адамның отбасылық суреті
Нота парағы бар отбасылық суреттің AI-қалпына келтіру нұсқасы; туындыдағы нота мәтіні дереккөз ретінде оқылмайды. — Семейная библиотека; автор фотографии не установлен

01

Неліктен поэма

Радиоәңгімеде Күмісбеков өз таңдауын түсіндірді: күйді жалғастырып, адамның ішкі ойын халық аспаптары оркестрі арқылы жеткізу. Оның жауабы орындаушылық жылдарын композиция мектебімен байланыстырады — Ол поэманы неге таңдады.

Сол радиобағдарламада «Кербезім» Шоқан Уәлихановтың музыкалық портреті ретінде ашылады. Жастық шағы, Қашғарияға сапары мен Петербург вальсі тыңдаушыға бағдар береді — «Кербезімдегі» Шоқан.

02

Аманат болған партитура

Күмісбеков Айтқали Жайымовқа «Аманат» партитурасын табыстады. Музыканттар оны көшіріп, репетицияға кірісті, ал Жайымов бұл әрекетті музыканы орындап, әрі қарай жеткізу туралы өтініш деп түсінді.

2017 және 2022 жылдары «Аманат» екі мерейтойлық бағдарламаға енді. Табысталған партитура жайындағы естелік екі кейінгі сахнамен қатар қалды — «Аманат»: аманат болған партитура хикаясы осылай өрбиді.

03

Домбырадан оркестрлік жазуға

Әуелі Күмісбеков «Фараби сазы» домбыра күйін шығарды, кейін оны халық аспаптары оркестріне лайықтады. Музыкатанушы Сапиев поэманың бас буыннан сағаға дейінгі жолын талдайды.

2017 жылы «Фараби сазы» мерейтойлық бағдарламада орындалды. Домбыралық форма мен оркестрлік поэма бір жолды құрайды — «Фараби сазы»: домбырадан оркестрге.

04

Бір «Поэманың» дауыстары

1960 жылы «Поэманың» алғашқы дауыстары виолончель мен фортепиано болды. Кейін жеке партия скрипкаға, қобызға, гобойға және контрабасқа өтті, фортепиано қасында қалды.

Алғашқы дуэт пен оның 2018 жылғы 25 наурызда Пунаға оралуының арасында үш кеңестік күйтабақ пен түрлі құрамдағы орындаулар жатыр. Осы орындаушылық жолдардың тізбегі — Бір «Поэманың» тағдыры.

05

Күйтабақтан биге

1986 жылы «Биші қайыңды» Нұрғиса Тілендиев басқарған «Отырар сазы» оркестрі жазды. 1989 жылы хореограф Зәурбек Райбаев шығарманы «Салтанат» би ансамбліне қойды.

2025 жылы пьеса «Отырар сазының» концерт бағдарламасына оралды, 2026 жылы Құрманғазы атындағы оркестр жарияланымдарында көрінді. Күйтабақ, би, концерт және цифрлық шығарылым қырық жылдық тағдырды құрады — Қайыңдар биге айналғанда.

06

Екі шағын материал

Нақты материалдың бәрі бірдей үлкен мақала болуға тиіс емес. Інкәр Сәдуақасова Ноктюрннің 105 тактын — екі тактілік кіріспеден қысқарған реприза мен таң бейнесіне дейін талдады. Бұл — Түн орнына таң атты талдамалық жазба.

Екінші шағын материал — Қазақ жасөспірімдер театры спектаклінің қос альбомы. Зат карточкасы 1979 жылды, театрды, режиссёр Атакелді Исмаиловты және Күмісбеков музыкасын атайды — Алдар Көсе туралы ертегіге жазылған музыка.

Хикаялар уақыт пен форма жағынан алшақ, бірақ бәрі «Аманат» партитурасын табыстаған адам әрекетіне келіп тіреледі. Айтқали Жайымов оны музыканы орындап, әрі қарай жеткізу аманаты деп түсінді.

Оқу залында жалғастыру