Қашғариядан Петербургтің бал залына дейін. Отбасылық аудиокассетада сақталған «Кербезім» туралы әңгімеде Шоқан Уәлиханов осындай жолдан өтеді. «Өнегелі өнер жолы» радиохабары Кенжебек Күмісбековтің күй-поэмасын қазақ ғалымы әрі саяхатшысының музыкалық портреті ретінде таныстырады. Бір шығармада оның өмірі мен артында қалған есімін бейнелейтін үш көрініс алмасады.
Шығарманы хабарлап, музыкаға кезек берген соң, жүргізуші оның үш бөлімнен тұратын ой желісін түсіндіреді. Жастық шақ пен алыс сапарды вальс алмастырады, ал финал халқына қызмет еткен адамның жарқын бейнесін жинақтайды. Бұл әңгіме Күмісбековтің портретті қалай құрғанын естуге көмектеседі: қозғалыс, ортаның ауысуы және қорытынды ой арқылы.
Жас саяхатшы
Бірінші бөлімді жүргізуші Шоқанның жастық шағымен және Қашғарияға сапарымен байланыстырады. Алыс жол музыкалық әңгіменің бастауына айналады. Тыңдаушының көз алдына сапар үстіндегі адам келеді.
Сол хабарда Күмісбековтің өзі де оркестрлік поэмаларында бейнелеген тарихи тұлғалардың қатарында Шоқанды атады. Бұл жанрға қызығуын адамның ішкі ойын жеткізу мүмкіндігімен түсіндірді. Осындай туындыда кейіпкердің мінезін, сапар үстіндегі көңіл күйін таныту маңызды еді.
Петербург вальсі
Екінші бөлімде мекен де, қозғалыс та өзгереді. Радиоәңгіме Шоқанды Петербургке, бал залына апарады. Жүргізуші бұл көріністің вальс ырғағына құрылғанын анық айтады. Үш бөлімнің ішінде тыңдаушыға ең нақты музыкалық бағдар беретін тұс — осы: би қозғалысының пайда болуына құлақ түре алады.
Петербургтегі бал — радиохабар ашып берген музыкалық бағдарламаның бір көрінісі. Күй-поэманың ішінде ол сол адамның айналасында жаңа орта құрады. Алғашқы көріністегі саяхатшы астананың салтанатты ортасына енеді, ол туралы әңгіме басқа музыкалық қимылмен жалғасады.
Жарқын финал
Жүргізушінің түсіндіруінше, үшінші бөлім Шоқанның жарқын бейнесін — халқына еңбек етіп, құнды еңбектер қалдырған адамды танытады. Финал оптимистік деп сипатталады. Мұнда әңгіме жеке оқиғалардан тұтас өмірден қалған мұраға ауысады.
Шығарма орындалғаннан кейін жүргізуші осы ойды жалғастырады: көрнекті адамның музыкалық портретін жасау қиын, өйткені музыка оның мінезі мен адамдық қасиеттерін жеткізуі керек. «Кербезімдегі» жол мен бал ортақ түйінге келеді — адамның өмірін неге арнағанына көз жібереді.
Музейде сол радиохабардан алынған «Кербезім» жазбасы орындалады. Онымен бірге үш көріністің түсіндірмесі де сақталған. Әңгіме басында жас саяхатшы тұрса, финалда тыңдаушы алдында еңбектерін қалдырған адам тұлғаланады. Радиохабар жүргізушісі музыкадағы Шоқан Уәлихановтың портретін осылай ашады.