Адамдар арасындағы музыка

Алты хикая мен үш шағын материал: Күмісбеков музыкасы орындалып, сақталды; мерейтой еске алу кешіне айналды, ал композитордың есімі оркестрге, қала көшесіне, экран мен эфирге берілді.

Күмісбеков музыкасы адамдардан бөлек өмір сүрген жоқ. Оны әншілер, домбырашылар, қобызшылар және үлкен оркестрлер орындады; отбасы фонограммаларды сақтады, шәкірттер шығармаларды сахнаға қайтарды, музыканттар одан естігенін атады. Кейін композитор есімін оркестр, Мәдениет үйі және қала көшесі алды.

Бұл жол алты дербес хикая мен үш шағын материалдан тұрады. Ол орындаудан сақтауға, естеліктен адамдар арасында қызметін жалғастырған есімге апарады.

Пианино жанында ашық нотасы бар ер адамның отбасылық суреті

Орындады

Екі авторлық күйтабақтың арасын он жыл бөліп тұр. 1977 жылы Күмісбеков музыкасын төрт оркестрлік құрам мен үш әнші орындады; 1987 жылы екі бетті екі оркестр және алты вокал солисі иеленді. Екі трек-тізімге ортақ жалғыз атау қалды — Жалғыз «Вальс».

Бұл дискографияның екі шетінде екі түрлі құрам тұр. 1966 жылы «Қалқаманы» қобызшы Гүлнафиз Баязитова мен пианист Мария Смитрович жазды. 1990 жылы әнші Ғафиз Есімов, Құрманғазы атындағы оркестр және дирижёр Шамғон Қажғалиев «Край мой родной» әнін жазды — Өзі ойнаған оркестр.

Әндерде композитордың жанында төрт ақын мен бес дауыс пайда болды. Бір ән екі орындауда сақталды, екіншісіне дуэт қажет болды — музыка нақты авторлар мен әншілер арқылы жалғасты: Әндер және олардың ақындары.

Жалғыз «Вальс» 1977 және 1987 жылдардағы күйтабақтардағы жиырма екі атаудың ішінде тек «Вальс» қайталанды; он жылда төрт оркестрлік құрамның орнын екеуі басты. Өзі ойнаған оркестр 1950-жылдары Күмісбеков Құрманғазы атындағы оркестрде домбыра тартты; 1990 жылы сол оркестр оның «Край мой родной» әнін Ғафиз Есімовпен бірге жазды. Ал екі аралықта қобыз бен фортепианоға арналған 1966 жылғы «Қалқама» мен 1983 жылғы «Концерттік пьеса» бар. Әндер және олардың ақындары 1986 жылы Зейнеп Қойшыбаева Кәкімбек Салықов өлеңіне жазылған «Аққуым оралдың ба айдыныңа» әнін шырқады. Бес дауыс Күмісбековтің төрт ақын сөзіне жазған төрт әнін сақтады.

Сақтады

Ескі отбасылық плеер жалпы ұзақтығы 41 минут 4 секунд болатын сегіз толық оркестрлік жазбаны сақтады. Тізімді «Вальс» ашып, «Кербезім» аяқтайды; арасында тағы алты шығарма бұрынғы ретімен тұр. Бұл енді музыка туралы әңгіме емес, тыңдауға шақыру — Ескі плеер нені сақтады.

Ескі плеер нені сақтады 41 минут 4 секунд музыка: Кенжебек Күмісбековтің вальстен күй-поэмаға дейінгі сегіз оркестрлік жазбасы отбасында сақталып, бүгінде музейде шырқалып тұр.

Еске алды

Басты бетбұрыс 1997 жылы болды. 70 жылдық шығармашылық кеш Күмісбековтің көзі тірісінде дайындала бастады, бірақ ол қайтыс болған соң кеш еске алу шарасына айналды. Қарашаның соңында Қорғалжын музыка мектебінің шәкірттері мен ұстаздары оның шығармаларын орындады — Еске алу кешіне айналған мерейтой.

Экран мен эфир есімнің тағы бес көрінісін сақтады. 1983 жылы Күмісбеков «Тамашаның» ортақ шығарылымына қатысты, 1992 жылы көзі тірісінде түсірілген фильмнің кейіпкері, 2000 жылы телебағдарлама арнауының иесі болды; 2021 жылғы 21 және 28 қарашада бір радиобағдарламаның екі бөлімі оған арналды — Есімдер арасындағы есім.

2022 жылғы ақпанда үш музыкант оның өнерін үш өлшеммен атады. Жүзбай Жаңғали күй-поэма, Ермұрат Үсенов ұлттық сипат, Жалғасбек Бегендік төрт-бес бағдарламаға жетер репертуар туралы айтты: Музыканттар оны қалай естіді.

Еске алу кешіне айналған мерейтой 1997 жылғы қарашаның соңында Қорғалжында Кенжебек Күмісбековтің 70 жылдық кеші оның өзісіз — Рабиға Есімжанова атындағы музыка мектебінде, тоқсаннан астам шәкірттің арасында өтті. Есімдер арасындағы есім 1983 жылғы күзгі «Тамаша» шығарылымы, 1992 жылғы Қазақтелефильм туындысы, 2000 жылғы «Личность» бағдарламасының арнауы және 2021 жылғы қарашадағы екі хабар — Кенжебек Күмісбековтің есімі ортақ тізімдегі бір жолдан тақырыпқа дейін жеткен отыз сегіз жыл. Музыканттар оны қалай естіді 2022 жылғы ақпанда үш музыкант күй-поэма, ұлттық сипат және төрт-бес концертке жететін репертуар туралы айтты.

Оның есімімен атады

2018 жылғы 25 қаңтарда «Дала сыры» Күмісбеков атындағы оркестр концертін ашты. Төрт жылдан кейін композитордың сегіз шығармасы авторлық кеш құрды, 2023 жылы ұжым Астана, Ақтау, Семей және Талдықорған оркестрлері қатысқан фестиваль финалын қабылдады. Есім оркестр еңбегінде жалғасты — «Дала сыры» қайта оралды.

Концерт залынан тыс жерде сол есім мекенжайға айналды. Астанада ол көшелердің ресми тізіміне енді; Қорғалжында ескерткішке, Мәдениет үйіне және соған апаратын көшеге жазылды. Бұл жолды Өз есімі берілген көшедегі үй жалғастырады.

Адамдар музыканы орындады, отбасы жазбаларды сақтады, шәкірттер мен музыканттар оған деген естелікті қайтарды. Оркестр мен қала есімді әрі қарай алып жүрді. Күмісбеков музыкасы адамдар арасында осылай қалды.

«Дала сыры» қайта оралды 2018–2023 жылдары бір шығарма концертті ашып, авторлық кешке еніп, төрт қаланың оркестрлері қатысқан фестиваль атауына айналды. Өз есімі берілген көшедегі үй Бір есімнің төрт мекені: Астананың 1151 атауы арасындағы көше, Қорғалжындағы № 38 үй, мектеп оқулығы бетіндегі ескерткіш суреті және 2026 жылғы наурыздағы Көкшетау сахнасы.

Оқу залында жалғастыру