1997 жылғы 25 сәуірде Қарағанды облыстық мәдениет департаментінің афишасы Кенжебек Күмісбековтің 70 жылдығына арналған авторлық кешке шақырды. Парақта оркестр, дирижёр және солистер аталған. Жеке ресми құттықтауда композиторға «Қадірлі Кенжеке!» деп тікелей тіл қатылған.
Қарағанды афишасы сол мерейтойлық жылдың бөлек оқиғасына қатысты. Ол құттықтаудың тірі адресаты болған уақыттың үнін сақтайды.
Қарашаның соңында Күмісбековтің туған жері Қорғалжындағы мерейтойлық кеш онсыз өтті. Ақмола телерадиокомпаниясының фильмі залдағы портрет пен екі жылды — 1927 және 1997-ні көрсетеді. Сәуір афишасы мен осы кадрлар арасында ең басты нәрсе өзгерді: құрмет көрсетілетін адам енді еске алынды. Ұйымдастырушылар композитор қайтыс болған соң кешті қалай өзгертті және неге ең үлкен залдан бас тартты?
Төрт айлық дайындық
Аудан әкімінің орынбасары Күләш Байдәулетова камера алдында кешке төрт-бес ай дайындалғанын айтты. Ол кезде Күмісбеков тірі болып, Қорғалжында 70 жылдығына шығармашылық кеш өткізу жоспарланған. Қайтыс болған соң мерейтойды еске алу кеші ретінде өткізуге тура келді.
Байдәулетова дайындық үстінде өзгерген бір жоспар туралы айтты. Бастапқыда кеш бес жүз адамдық орталық Мәдениет сарайында өтпек еді. Кейін басқа орын таңдалды.
Бес жүз орынның орнына
Кеш әнші Рабиға Есімжанова атындағы балалар музыка мектебінде өтті. Онда тоқсаннан астам шәкірт оқитын. Байдәулетова мектептің таңдалуын Күмісбековтің туған жерге сүйіспеншілігі мен тәрбиеге қамқорлығы балалар жадында қалуы керек деп түсіндірді.
Фильмде композитор туралы әңгімеден кейін оның шығармаларын мектеп шәкірттері мен ұстаздары орындайды. Осы құрылымда екі құжатталған факт қатар тұр: Байдәулетова зал таңдауын балалар естелігімен байланыстырады, ал балалар мен ұстаздары Күмісбеков музыкасын орындайды.
Қонақтардың арасында Қазақстанның еңбек сіңірген өнер қайраткері, республиканың бұрынғы мәдениет министрі Жексембек Еркімбеков болды. Ол Күмісбековті халық әні мен күйін іштен біліп, оларды кәсіби музыка мәдениетінің деңгейіне көтерген композитор деп бағалады. Бұл баға музыканың кәсіби салмағын білген адамның дауысы ретінде орындаулармен қатар естілді.
Туған өлкедегі отбасы
Кешке композитордың жұбайы Әсия және ұлдары Нұрлан мен Ержан келді. Әсия өзінің және балаларының атынан аудан басшылығына, мәдениет қызметкерлеріне, жерлестер мен жас музыканттарға алғыс айтты. Ерлі-зайыптылар бұл өлкеге соңғы рет 1994 жылы бірге келген. Енді отбасы аудан шақыруымен Күмісбеков жете алмаған кешке оралды.
Фильм финалында отбасы мен қонақтарға шапан жабылып, одан кейін музыка жалғасады. Кадрларда Күмісбековті білген адамдардың сөзі және оның шығармаларының орындалуы қалды. Бұл бірнеше ай бұрын жоспарланған авторлық кеш емес еді: Байдәулетова өткен шараны тікелей еске алу кеші деп атайды.
Мерейтойдан не қалды
Сәуір құжаттарында 70 жылдық көзі тірісіндегі дата еді: «Қадірлі Кенжеке!» деген үндеу, авторлық кеш, алдағы концерт қатысушылары. Қарашадағы залда сол жетпіс жыл портрет пен қайтыс болған жыл қасында тұрды. Мерейтой жойылған жоқ: ол басқа формада, еске алу кеші ретінде өтті.
Бес жүз орын бастапқы жоспар болып қалды. Кеш музыка мектебінің тоқсаннан астам шәкіртінің арасында өтті. Тірі авторға дайындалған мереке ол қайтыс болған соң еске алу кешіне айналды. Қабырғада жылдар қалды. Залда музыка — енді келесі ұрпақтың орындауында қалды.